هیچ فکری مهمتر از تفکر نیست!...

دانشجو یعنی تفکر یعنی زندگی یعنی فهمیدن ـ دانشجوست که میفهمد و میداند که میفهمد

عنوان طرح پژوهشی

بررسی میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی آموزش و پرورش استان قم با اهداف آموزش و پرورش (دوره ابتدایی) سال تحصیلی 86-1385

حمید جعفریان یسار مدرس مراکز تربیت معلم استان قم

مقدمه

هدف از خلقت انسان چیست؟ هدف از تربیت انسان چیست؟ هدف از تدوین هدف چیست؟ اگر قرار باشد در قرن بيست و يكم كه درصد قابل توجهي از قدرت كشورها در نيروي انساني آنها نهفته است، به پيشرفت همه جانبه در زمينه‌هاي فردي، اجتماعي، اقتصادي، صنعتي و فرهنگي دست یافته شود، به شخصيت‌هاي رشد يافته، مغزهاي انديشمند و دست‌هاي ماهر و توانا نياز است.

از ديرباز متخصصان تربيتي به نقش عوامل محيطي و ژنتيكي در تربيت افراد توجه خاصي داشته‌اند و توجه به هر دو بعد جسمي و رواني انسان را سرلوحه برنامه‌هاي تربيتي خود قرار داده‌اند. اما هميشه اين سؤال باقي بود كه طي سال هاي محدود عمر هر فرد، بهترین زمان جريان تعليم و تربيت، چه وقت و چگونه است؟ سال هاي سال، نظريه پردازان مختلف به اهميت آموزش در نوجواني و جواني تأكيد داشتند اما كم كم نياز به زمان بيشتر براي كسب اطلاعات بيشتر نظريه پردازان را بر آن داشت تا آموزش هاي رسمي را از دوران كودكي آغاز كنند.

روان شناسان نيز كم كم متقاعد شدند كه سال هاي اوليه زندگي (دوره پیش دبستان و دبستان) به عنوان دوران حساس[1] و سرنوشت ساز مطرح است. (ويكارت،[2] 1973 به نقل از ماسن[3] و همكاران، 1984 ترجمه ياسايي، 1370)

در صورتی که امكانات صحيح و مناسب و محيط تربيتي سالم در دسترس كودكان قرار گيرد، با تدوين برنامه ‌هاي مناسب، می توان از آموزش رسمي، در آموزش و پرورش كودكان بهره ی صحیحی گرفت.

چنان كه تحقيقات بسياري در اروپا و آمريكا اين حقيقت را آشكار ساختند؛ چنانچه حتي اگر قبل از 6 سالگي از طرف مربيان و پرورش كاران دقت لازم به عمل آيد و كودكان دوره دبستان، در معرض تجارب و فعاليت هاي سازنده قرار بگيرند در آينده نه تنها از بسياري از مشكلات رفتاري آنها جلوگيري مي‌شود، (پتيت و بتيز[4]، 1994) بلكه به مقدار قابل ملاحظه‌اي رشد هوشي آنها افزايش يافته، (پترسون[5]، 1995، به نقل از موسايي، 1370) و از بسياري از نابساماني‌هاي عاطفي آنها جلوگيري به عمل خواهد آمد.

سير تحقيقات انجام شده متخصصان علوم تربيتي را به اين سمت هدايت كرد كه دوران آموزش و پرورش دبستان (يعني همان دوران اوليه زندگي انسان)، نقش حساس و تعيين‌كننده‌اي در آينده كودكان خواهد داشت. پس از اين تحقيقات، نقش و اهميت ايجاد يك سيستم رسمي آموزش و پرورش براي كودكان دبستانی مورد توجه متخصصان علوم تعليم و تربيت قرار گرفته است.

در یک سیستم آموزشی، معلم، دانش آموز و محتوا (اهداف) نقش اصلی را ایفا می نمایند. معلمان تلاش می کنند، در چارچوب اهداف آموزشی و پرورشی تعیین شده، دانش آموزان را هدایت نمایند. آشنایی مطلوب و صحیح معلمان از اهداف آموزش و پرورش (اهداف دوره ابتدایی)، ضمن روشن کردن مسیر حرکت، انتخاب ابزار، محتوا و استفاده مناسب از ابزارهای آموزشی، آموزش و پرورش دانش آموزان را آسان تر می نماید.

بیان مسأله

چگونه می توان به آموزش و پرورش خوب دست یافت؟ کدام دوره آموزش و پرورش از بقیه مهم تر است؟ آموزش و پرورش در خدمت اهداف آن است یا اهداف در خدمت آموزش و پرورش؟ معلمان دوره ابتدایی چه نگاهی به آموزش و پرورش دوره ابتدایی و اهداف آن دارند؟ معلمان برنامه های آموزشی و پرورشی خود بر چه اصولی استوار کرده اند؟ برای معلمان دوره ابتدایی، تا چه اندازه اهداف آن دوره با اهمیت و قابل توجه است؟

امروزه ضرورت آموزش و پرورش در دوره دبستان به دليل افزايش روز افزون متقاضيان آموزش هاي اين دوره، نياز والدين مسؤول، ضرورت‌هاي آموزشي، فرهنگي، اجتماعي، علمی، اعتقادی و...، بيش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. البته هدف اساسي از اين دوره تنها نگهداري و مراقبت از كودك و برنامه‌هاي درسي نيست بلكه آماده نمودن كودك براي رشد جسمي، ذهني، عاطفي، اجتماعي و پرورشي كودك از طريق اجراي فعاليت ها و برنامه‌هاي درسی مفيد و سازنده بر اساس اهداف آموزش و پرورش ابتدایی است.

هيلگارد[6] و همكاران اهداف دوره ابتدایی و پیش دبستان را تلاش در جهت حمايت عاطفي از كودكان و آموزش مهارت‌هاي اجتماعي، جسماني مي‌دانند. (هيلگارد و همكاران، 1983، ترجمه براهني و همكاران، 1373)

نتايج تحقيقات متعددي نشان داده‌اند «آموزش و پرورش دوره ابتدایی، مرحله‌اي است كه رشد قواي جسمي، ذهني، عاطفي، اجتماعي كودكان را به طور هماهنگ و متعادل تأمين مي‌كند» (گروه آموزش دبستانی، 1377) و مي تواند بر عملكرد اجتماعي، تحصيلي و رفتاري كودكان تأثيرگذار باشد. (عسگريان، 1379 و كوزه‌گر قديمي، 1375)

تعیین هدف یا اهداف در هر کاری، خصوصاً آموزش و پرورش که البته کار بسیار پیچیده ای است، در اولویت اول قرار دارد اما کافی نیست. خوشبختانه تعیین اهداف دوره ابتدایی، توسط متخصصان امر انجام گردیده است. آنچه ظاهراً معلوم نیست تا چه حد پیش رفته و یا اجرا گردیده، شناسایی، مطالعه و تعیین راهبردهای لازم برای عملیاتی شدن اهداف تعیین شده، می باشد. به عبارت دیگر مجهول مسأله میزان شناخت اهداف و به تبع آن راهبردی کردن آن است.

در كشور ما نيز از ابتداي شكل‌گيري آموزش و پرورش دوره ابتدایی، بنا به مقتضيات اجتماعي، اقتصادي و نيازهاي كودكان اهداف متعددي تعريف شده‌اند. در آخرين مرحله شوراي تغيير نظام آموزش و پرورش، در راستای رسالت و مأموریت آموزش و پرورش و جهت دهی به رشد همه جانبه دانش آموزان بر پایه تعالیم و دستورات دین مبین اسلام، شورای عالی آموزش و پرورش، اهداف دوره ابتدایی را تعيين نموده و اصولي را در نظر گرفته كه شامل موارد زیر مي‌شود.[7]

اهداف اعتقادی در 17 ماده،

اهداف اخلاقی در 21 ماده،

اهداف علمی آموزشی در 8 ماده،

اهداف فرهنگی و هنری در 8 ماده،

اهداف اجتماعی در 16 ماده،

اهداف زیستی در 8 ماده،

اهداف سیاسی در 10 ماده،

و اهداف اقتصادی در 7 ماده.

در رأی صادره آن شورا، از مدیران، برنامه ریزان و همه افرادی که تعلیم و تربیت دانش آموزان نقشی بر عهده دارند، تکلیف شده در برنامه ریزی امور، سازماندهی فعالیت ها و انجام وظایف مربوط به گونه ای اقدام نمایند که تا پایان دوره تحصیلی، دستیابی به اهداف تعیین شده ممکن باشد.

اين اهداف به تمام مدارس دوره ابتدایی و كليه دست اندركاران ابلاغ شد تا فعاليت ها و برنامه‌هاي خود را در راستاي اين اهداف تدوين و تنظيم نمايند. اما از آنجا كه ابلاغ اهداف كلي و جزئي به مراكز و عدم نظارت بر اجراي آنها اين امكان را به وجود مي‌آورد كه ناديده انگاشته شوند، اين سؤال به ذهن مبتادر مي‌شود كه، معلمان تا چه اندازه با اهداف فوق آشنایی دارند و برنامه‌ها و فعاليت هاي اين دوره را بر اساس اهداف مصوب، منطبق مي نمایند.  در واقع تا چه حد آموزش و پرورش دوره ابتدایی توانسته است اهدافي را كه براي آن در نظر گرفته برای معلمان آن دوره بشناساند. بنابراين در تحقيق حاضر محقق بر آن است، میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی استان قم را با اهداف مصوب اين دوره تعيين نمايد. همچنین با پیش فرض شناخت نا کافی از اهداف فوق، عوامل مؤثر بر آن را مورد توجه قرار دهد.

اهميت و ضرورت تحقیق

دانش آموزان دوره ابتدایی، قشر قابل توجهی از جمعيت دانش آموزی كشور را تشكيل مي‌دهند. از آنها انتظار مي‌رود كه در آينده‌اي نه چندان دور مسؤوليت عظيم و سنگين اداره چرخ هاي مملكت را عهده دار گردند. از طرف ديگر استقبال روز افزون و آشنایی بیشتر با تعلیم و تربیت و آموزش و پرورش، بیش از پیش برنامه آموزشی و پرورشی فرزندان خود را دنبال می نمایند.

دوره ابتدایی بار مالي سنگين كه هم به دوش والدين و هم دولت دارد. به كارگيري امكانات متعدد، نيروي انساني متخصص و ساعات زيادي كه دانش آموزان در كلاس‌ها طي مي‌كنند، بیش از قبل می تواند نظر معلمان و دست اندرکاران تعلیم و تربیت را به خود جلب نماید. حضور آماده و با نشاط معلمان و برنامه ریزان در برنامه های آموزش و پرورش ابتدایی نکته ای قابل تأمل است.

آنچه روشن است این است که اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی به صورتی شکیل و زیبا، تقریباً در تمام مدارس دوره ابتدایی، قاب شده در دفتر مدارس و ابتدای دفتر ثبت نمره دانش آموزان، ثبت شده است. و آنچه نامشخص است، این است که چه تعداد از معلمان اهداف فوق را دیده، بررسی و به دقت مطالعه کرده اند. افزون تر این که چه تعداد از معلمان روی تک تک اهداف به صورتی جدی برنامه ریزی راهبردی داشته اند. به نظر می رسد جواب امیدوار کننده و خوشحال کننده ای وجود نداشته باشد. دلایلی چون عدم انگیزه معلمان، تعداد زیاد اهداف، عدم فرهنگ سازی مناسب، عدم پی گیری برنامه های آموزش و پرورش از طرف مسؤولین و ...، می تواند جواب های عدم توجه معلمان به اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی باشد.

این موضوع شاید از نظر پژوهشی مهم و جدی به نظر نرسد، اما سازمان آموزش و پرورش استان قم طی فراخوان اولویت های پژوهشی خود، بر آن شده تا از میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی از اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی، شناخت و آگاهی حاصل نماید. نتایج این پژوهش می تواند، پیشنهاد برنامه های جدی تری در زمینه معرفی اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی باشد.

نکته دیگر اينكه در تدوین اهداف دوره ابتدایی تا چه اندازه از اصول و قواعد علمي و صحيح استفاده شده و محتوا و روش هاي مناسبی را برای اجرای آموزش های مناسب آن پیش بینی کرده، خود می تواند، عامل انگیزه مناسبی برای مطالعه معلمان باشد. لذا مي‌توان گفت، بررسي اطلاعات معلمان در زمینه اهداف دوره ابتدایی، مي‌تواند اطلاعات مفیدی را پيرامون كيفيت آموزش اين دوره و چگونگي عملكرد معلمان و ميزان تحقق اهداف اين دوره را در اختيار مسؤولان و محققان و برنامه ریزان قرار دهد.

بررسی اولیه نشان می دهد، تحقيقات كافي در اين زمينه خاص صورت نگرفته و خود به اهميت موضوع و ضرورت انجام اين پژوهش مي‌افزايد. نتايج اين پژوهش مي‌تواند مورد استفاده برنامه ‌ريزان آموزشي و طراحان اهداف آموزشی و پرورشی، قرار گیرد و مربيان و كارشناسان را در تصميم‌گيري و برنامه ‌ريزي هر چه بهتر ياري نمايد. همچنين پژوهشگران بعدي نيز مي‌توانند از نتايج اين تحقيق استفاده نمايند و به نتايج آن استناد ورزند و پيشنهادات ارزنده‌اي را براي تحقق هر چه بهتر اهداف آموزشي و پرورشی اين دوره ارائه نمايند.

اهداف پژوهش

هدف کلی

بررسی میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی سازمان آموزش و پرورش استان قم با اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی در سال تحصیلی 86-1385

اهداف جزئی

1-تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اعتقادی دوره ابتدایی.

2- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اخلاقی دوره ابتدایی.

3- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف علمی آموزشی دوره ابتدایی.

4- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف فرهنگی هنری دوره ابتدایی.

5- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اجتماعی دوره ابتدایی.

6- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف زیستی دوره ابتدایی.

7- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف سیاسی دوره ابتدایی.

8- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اقتصادی دوره ابتدایی.

9- تعیین میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف هشت گانه دوره ابتدایی، (به تفکیک جنسیت، ناحیه، سن، سابقه خدمت، پایه تدریس، مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی).

پرسش های تحقیق

1-میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اعتقادی دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

2- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اخلاقی دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

3- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف علمی آموزشی دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

4- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف فرهنگی هنری دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

5- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اجتماعی دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

6- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف زیستی دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

7- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف سیاسی دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

8- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف اقتصادی دوره ابتدایی، تا چه حد است؟

9- میزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی، از اهداف هشت گانه دوره ابتدایی، (به تفکیک جنسیت، ناحیه، سن، سابقه خدمت، پایه تدریس، مدرک تحصیلی، رشته تحصیلی) تا چه حد است؟

تعاریف عملیاتی متغیرها

اهداف دوره ابتدایی

اهداف دوره ابتدایی عبارت است از 95 جمله خبری در هشت حیطه اعتقادی، اخلاقی، علمی و آموزشی، فرهنگی هنری، اجتماعی، زیستی، سیاسی و اقتصادی که توسط شورای عالی آموزش و پرورش تعریف و ابلاغ گردیده است.[8]

جدول تعریف عملیاتی متغیرها

نام متغير

تعريف عملياتي

نوع

كمي

كيفي

واحد اندازه‌گيري

مستقل

وابسته

پيوسته

گسسته

اسمي

ترتيبي

جنسيت

زن يا مرد بودن پاسخ‌دهندگان

***

 

 

 

***

 

1= مرد، 2= زن

مدرك تحصيلي

مدركي (درجه) كه افراد پس از سپري كردن يك دوره‌ي تحصيلي اخذ مي‌كنند. و به وسيله‌ي عدد مشخص مي‌شود.

***

 

 

 

 

***

1= ديپلم، 2= فوق ديپلم،

3= ليسانس، 4= فوق ليسانس

رشته‌ي تحصيلي

تخصص مندرج در مدرك تحصيلي كه پاسخ‌دهنده آن را مشخص مي‌نمايد.

***

 

 

 

***

 

1= آموزش ابتدایی

2= غير آموزش ابتدایی

سن

مقدار سالي است كه تاريخ تولد پاسخ‌دهنده مشخص مي‌گردد.

***

 

***

 

 

 

هر 12 ماه يك سال

سابقه‌ي خدمت در حكم كاگزيني

مقدار سال خدمتي مندرج در حكم كارگزيني پاسخ‌دهنده با يك عدد آن را مشخص مي‌نمايد.

***

 

***

 

 

 

هر 12 ماه يك سال

منطقه‌ي محل خدمت

محل خدمت پاسخ‌دهنده مندرج در حکم كارگزيني كه هر ناحيه و منطقه با يك عدد مشخص مي‌شود.

***

 

 

 

***

 

ناحيه‌ي يك تا چهار، اعداد 1 تا 4، كهك=5، خلجستان=6 و جعفريه=7

سابقه‌ي خدمت تدریس در کلاس درس

مقدار سال خدمتي است که پاسخ‌دهنده با يك عدد آن را در زمینه تدریس در کلاس درس مشخص مي‌نمايد.

***

 

***

 

 

 

هر 9 ماه يك سال

پایه تدریس

پایه ای که معلم در آن تدریس می نماید

***

 

 

 

***

 

1=اول 2=دوم 3=سوم 4=چهارم 5=پنجم

گذراندن دوره ضمن خدمت

دوره هایی که سازمان آموزش و پرورش استان به منظور ارتقاء دانش علمی معلمان برگزار می نماید

***

 

 

 

 

***

0=خیر 1=بلی

میزان آشنایی از اهداف دوره ابتدایی

منظور پاسخ صحیحی است که پاسخ دهنده با سؤالات طراحی شده در زمینه اهداف دوره ابتدایی می دهد.

 

***

 

 

 

***

0=غلط 1=درست

پیشینه و ادبیات تحقیق

اهداف، نتايج مطلوبي هستند كه از طریق اجرای برنامه هاي آموزشی و پرورشی و تحت هدايت معلمان و مربیان حاصل مي شوند. تكامل زیستی، شناختي، علمی، اجتماعی، هنری، فرهنگی، عاطفي، و ...، از اهداف کلی آموزش و پرورش دوره ابتدایی است که با توجه به كار مدارس و نيازهاي افراد لازم التعليم تعريف شده اند. در عين اينكه اهداف مهم هستند، اندازه گيري و سنجش ميزان آشنایی معلمان با آن و میزان برآورده شدن آنها نيز مهم است. ارزيابي نتايج آزمون ها، اطلاعات مفیدی را براي بهبود و هدايت برنامه ها، فراهم مي كند.

در اين بخش به مباني تئوريك درباره اهداف دوره آموزش و پرورش ابتدایی اشاره ای می گردد و به دليل انجام نشدن تحقيقي در اين مورد و يا در  دسترس نبودن آن، محقق با توجه به اينکه جستجوهاي فراوان انجام داده است، فقط به مختصری تاریخچه و تشریح اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی، اشاره می نماید.

نظام آموزش و پرورش عمومي در ايران از كودكستان ها، دبستان ها، مدارس راهنمايي، دبيرستان ها، دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي تشكيل شده است. مقدمات چنين نظامي از زمان تأسيس دارالفنون در 1268 هجري قمري و وزارت علوم در 1272 هجري قمري فراهم گرديد، كه در زمان مشروطيت و حتي تا مدتي بعد از آن، مكتب خانه هاي سنتي، عوامل عمده آموزش و پرورش محسوب مي شدند.

بعد از مكتب خانه ها (تعليمات مكتبي)، خانواده هاي مرفه به وسيله معلمان سرخانه اي، آموزش فراتری را براي فرزندان خود ميسر مي كردند. بعد از مشروطيت، به تعداد مدارس دولتی اضافه شد. (علاقه بند، 1370، ص 87)

قانون اساسي معارف به سال 1290 شمسي به تصويب رسيد و تمام سازمان هاي تربيتي زير نظر سازماني بزرگ به نام وزارت معارف قرار گرفتند. در سال 1300 قانون شوراي عالي معارف به تصويب مجلس مي رسد و در سال 1308 شمسي به منظور  رفع نياز نيروي انساني سازمان آموزش و پرورش، دارالمعلمين مركزي به وجود آمد، و در سال 1313 به دارالمعلمين عالي تبديل گردید، و به دنبال آن در سال 1313، دانشگاه تهران تأسيس شد و به سال 1323 قوانين ديگري تحت عناويني چون آموزش و پرورش، علوم و آموزش عالي، فرهنگ و هنر به وجود آمد. (عسكريان،‌ 1371، ص 135- 134)

اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی[9]

اهداف اعتقادی

1-اصول دین را می داند و به آن معتقد است.

2-خداوند را دوست دارد و او را بهترین یاور و کمک می داند.

3-با زندگی انبیا اولوالعزم به ویژه نبی اکرم (ص) و ائمه معصومین (ع)، تا حدودی آشناست و آنان را دوست دارد.

4-با معنای معاد آشناست و می داند که انسان در کارهایی که انجام می دهد، نزد خداوند پاسخگو است.

5-به اولیای دین، بزرگان و شخصیت های اسلامی، احترام می گذارد.

6-معنای تولی و تبری را می داند.

7-قرآن را از رو می خواند و با ترجمه برخی سوره ها، آشنایی داشته و آنها را از حفظ می خواند.

8-ترجمه بعضی احادیث ساده را می داند.

9-نماز به درستی می خواند و با احکام ضروری مربوط به نماز و روزه آشنا است.

10-نمازهای واجب را با رغبت می خواند. (برای دختران)

11-افراد محرم و نامحرم را تشخیص می دهد و احکام مربوط به آن را رعایت می کند.

12-با مسائل مربوط به سن تکلیف و تقلید آشناست و احکام را در حد ضرورت می داند و به آن عمل می کند. (برای دختران)

13- با حلال و حرام آشنا است و احکام مربوط به آن را در حد ضرورت رعایت می کند.

14-معنای امر به معروف و نهی از منکر را می داند.

15-به مجاهدین در راه خدا و شهدا، احترام می گذارد.

16-زمان ها و مکان های مقدس و مهم را می شناسد.

17-به حضور در مسجد علاقه نشان می دهد و آداب آن را می داند.

اهداف اخلاقی

1-راستگو و امین است.

2-مؤدب و مهربان است.

3-به عهد خود پای بند است.

4-مظاهر حیا و عفت در او آشکار است.

5-احترام به بزرگترها را وظیفه خود م یداند و به نظرات آنان توجه می کند.

6-از والدین اطاعت می کند.

7-شجاع و صبور است.

8-تمیز است و پاکیزگی را دوست دارد.

9-تکالیف شخصی روزانه خود را شخصاً انجام می دهد.

10-برای رسیدن به موفقیت پشتکار دارد و تلاش می کند.

11-پوشش اسلامی را دوست دارد و آن را رعایت می کند.

12-اوقات فراغت را با فعالیت ها و بازی های مناسب پر می کند.

13-امیدوار و با نشاط است و از مواجهه با مشکلات نمی هراسد.

14-ظاهری آراسته دارد.

15-خطار و اشتباه دیگران را در مورد خود می بخشد.

16-برای رفتارهای خود با دیگران دلیل دارد.

17-در ارتباط با دیگران از کلمات محبت آمیز و دوستانه استفاده می کند.

18-برای انجام کارهای خود، دوستانش را به زحمت نمی اندازد.

19-به همکلاسان و همسالان خود در انجام وظایف یادگیری کمک می کند.

20-در برابر رفتارهای ناپسند خود پوزش خواسته و رفتار خود را اصلاح می کند.

21-نظم و انضباط را در خانه، مدرسه و اجتماع رعایت می کند.

اهداف علمی و آموزشی

1-نسبت به شناخت پدیده ها، کنجکاو است.

2-در فکر کردن، شنیدن، گفتن، و بیان مقصود، خواندن و نوشتن و حساب کردن، مهارت کافی دارد.

3-با زبان فارسی آشنایی دارد و می تواند از کتاب و روزنامه استفاده کند.

4-به اهمیت و ارزش اطاعات و اطلاع رسانی در زندگی آگاه است.

5-ارزش علم را در انجام درست کارها تا حدی می داند.

6-مهارت های اولیه برای زندگی در جامعه را کسب کرده است.

7-با نحوه یادگیری خود تا حدودی آشنا است.

8-به مطالعه کتاب علاقه مند است.

اهداف فرهنگی هنری

1-به زیبایی های طبیعت توجه دارد و هماهنگی آن را دوست دارد.

2-در زمینه های هنری از زیبایی در پدیده های طبیعی الگو می گیرد.

3-از مشاهده آثار هنری لذت می برد.

4-ذوق و خلاقیت هنری خود را در انجام فعالیت ها نشان می دهد.

5-سنت ها، پدیده ها و آثار موزون را دوست دارد.

6-با برخی از آثار معروف هنری آشنا است.

7-به خواندن اشعار و قصه های مناسب علاقه مند است.

8-برخی از آداب فرهنگی و اجتماعی اسلامی ـ ایرانی را می داند و برای آنها ارزش قائل است.

اهداف اجتماعی

1-وظایف خود را مقابل خانواده، دوستان و همسایگان می داند.

2-اعضای خانواده خود را دوست می دارد و در انجام کارها به آنها کمک می کند.

3-به معلمین و اولیای مدرسه احترام می گذارد.

4-به حق خود قانع است و حقوق دیگران را رعایت می کند.

5-باری به دست آوردن حق خود از راه های درست استفاده می کند.

6-همکلاسی های خود را دوست دارد و به آنها کمک می کند.

7-همکاری با دیگران را دوست دارد.

8-در بازی ها و فعالیت های گروهی، شرکت می کند.

9-مقررات مدرسه را می داند و به آنها عمل می کند.

10-به رعایت مقررات اجتماعی علاقه نشان می دهد.

11-به انجام وظایف و مسؤولیت هایی که به عهده او می گذارند، پای بند است.

12-نظرات اصلاحی دیگران را در مورد خود، می پذیرد.

13-اشتباهات دیگران را با رعایت احترام به آنها تذکر می دهد.

14-در برابر خدمت دیگران قدرشناس است و از آنها تشکر می کند.

15-آداب سخن گفتن را رعایت می کند.

16-خدمت کردن به میهن و مردم خود را دوست دارد.

اهداف زیستی

1-از حواس خود به خوبی محافظت و استفاده می کند.

2-در نشستن و راه رفتن و استفاده از قوای بدنی به درستی عمل می کند.

3-بهداشت فردی و اجتماعی را رعایت میکند.

4-در حفظ محیط زیست کوشا است.

5-با تمرین هاو بازی های مناسب، قابلیت جسمی خویش را افزایش می دهد.

6-نکات ایمنی را می داند و رعایت می کند.

7-اهمیت مصونیت در برابر امراض را درک می کند.

8-در حفظ سلامتی خود و دیگران تلاش می کند.

اهداف سیاسی

1-نظام جمهوری اسلامی ایران رامی شناسد، به پرچم کشور احترام می گذارد و سرود ملی را از حفظ می خواند.

2-با زندگی بیان گذار جمهوری اسلامی ایران آشنا است و از او به بزرگی یاد می کند.

3-اهمیت استقلال و آزادی را در پیشرفت جامعه درک می کند.

4-به حکومت دینی و ولایت فقیه علاقهمند است.

5-مسلمانان را دوست دارد و نسبتبه به امور آنان بی تفاوت نیست.

6-اقوام مختلف ایرانی را می شناسد و با آنان احساس همبستگی دارد.

7-افراد عدالت خواه و حق طلب را دوست دارد.

8-سران کفار و مشرکین صدر اسلام رامی شناسد و با اعمال آنها نسبت به پیامبر و مسلیمن آشنا است.

9-سران کفار و مشرکین معاند با اسلام را در زمان حاضر می شناسد.

10-با مفهوم وحدت و امنیت ملی آشنا است.

اهداف اقتصادی

1-کار کردن را دوست دارد و به افرادی که کارهای مفید  دارند، احترام می گذارد.

2-وسایل خود را تمیز و سالم نگه می دارد.

3-تن پروری، بی کاری و راحت طلبی را عوامل شکست فرد و جامعه می داند.

4-در خفظ اموال عمومی به عنوان ثروت ملی می کوشد و در استفاده آنها درست عمل می کند.

5-مالکیت خود و دیگران را تمیز می دهد و به مالکیت دیگران احترام می گذارد.

6-مشاغل و حرف موجود در محیط زندگی خود را می شناسد.

7-به استفاده از تولیدات داخلی علاقه مند است.

نوع و روش تحقیق

این پژوهش از روش توصیفی و از نوع پیمایشی است. محقق قصد دارد ميزان آشنایی معلمان دوره ابتدایی را در زمینه اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی، با توجه اهداف پژوهش تعيين نمايد. به عبارت ديگر تحقيق دنبال علت و معلولي متغيرها نيست و آنچه هست را گزارش خواهد كرد. به عبارت دیگر، با توجه به زمینه موثر و موجودی استفاده از نتایج این پژوهش کاربردی محسوب می شود از طرفی جامعه مورد مطالعه واحد های آموزشی  سطح استان قم  را پوشانده و یک نوع پژوهش پهنانگر محسوب می شود.

داده ها و اطلاعات مورد نیاز

داده‌ها و اطلاعات مورد نياز اين پژوهش از طريق پرسش‌نامه محقق ساخته که به صورت یک آزمون طراحی می گردد، جمع آوری خواهد شد. آزمون اين تحقيق از دو بخش عمومي و تخصصي تشكيل شده است. داده‌هاي اصلی (متغیرهای وابسته) اين تحقيق از نوع کیفی صحیح و غلط است و بخش عمومي اطلاعاتي چون رشته‌ي تحصيلي، محل خدمت، سن، مدرك تحصيلي، سابقه‌ي خدمت، محل خدمت و ...، دريافت مي‌گردد كه البته اين اطلاعات بيشتر از نوع اسمي است.

ابزار جمع آوری داده ها

ابزار جمع آوری اطلاعات این تحقیق یک آزمون سازمان یافته بوده و به دو بخش تقسیم می گردد. میزان آشنایی معلمان (متغیر وابسته) از اهداف دوره ابتدایی از طریق یک آزمون محقق ساخته اندازه گیری خواهد شد. در بخش عمومی، اطلاعات مربوط به معلمان (متغیرهای مستقل) جمع آوری می گردند.

جامعه و نمونه آماری

جامعه آماری این تحقیق عبارت است از معلمان دوره ابتدایی که در سال 86-1385 با ابلاغ رسمی، در مدارس آموزش و پرورش استان قم به عنوان معلم کلاس پایه های اول تا پنجم، مشغول به خدمت می باشند. طبق آخرین اطلاعات موجود در سازمان آموزش و پرورش استان قم، تعداد معلمان دوره ابتدایی در سال جاری، 4353 نفر گزارش شده است.[10] اطلاعات آماری تعداد معلمان در جدول زیر نمایش داده شده است.

شهر/ روستا

مرد

زن

جمع

نسب سهم (درصد)

ناحیه1

423

463

886

20

ناحیه2

658

605

1263

29

ناحیه3

554

548

1102

25

ناحیه4

432

424

856

20

جعفرآباد

64

43

107

2

خلجستان

37

13

50

2

کهک

47

42

89

2

جمع

2215

2138

4353

100

نمونه آماری و مورد نیاز این تحقیق از طریق فرمول  محاسبه می گردد. از آن جایی که واریانس جامعه در دست نیست، در این فرمول  در نظر گرفته شده است. بنابراین، نمونه آماری بر اساس اطلاعات فوق چنین محاسبه می گردد.

نمونه گیری بر اساس نمونه محاسبه شده به شکل زیر در استان انجام خواهد شد.

شهر/ روستا

معلمان مرد

معلمان زن

جمع

نسب سهم (درصد)

نمونه مورد نیاز

ناحیه1

423

463

886

20

106

ناحیه2

658

605

1263

29

154

ناحیه3

554

548

1102

25

134

ناحیه4

432

424

856

20

106

جعفرآباد

64

43

107

2

12

خلجستان

37

13

50

2

12

کهک

47

42

89

2

12

جمع

2215

2138

4353

100

536

در نمونه گیری فوق هر گروه به دو قسمت مساوی برای زنان و مردان تقسیم می گردد. در نهایت به صورت تصادفی ساده از هر ناحیه با استفاده از رایانه، نمونه مورد نیاز، شناسایی شده و پرسش نامه برای آنها ارسال خواهد شد.

تجزیه و تحلیل اطلاعات

بر اساس نوع داده ها و با توجه به محتوای سوال های پژوهشی با استفاده از مفاهیم آماری توصیفی و استنباطی داده ها به ترتیب زیر تجزیه و تحلیل خواهد شد.

الف : ویژگی های فردی و پرسنلی معلمان، همچنین فهرست داده های مرتبط با میزان آشتایی معلمان دوره ابتدایی با اهداف آموزش و پرورش دوره ابتدایی، با استفاده از شاخص های آماری توصیفی مثل :شاخص های مرکزی، واریانس، چارک ها و صدک ها تحلیل می گردد.

ب: برای بررسی تفاوت دیدگاه معلمان در گروه های مختلف به تفکیک جنس از آزمون یومان ویتنی و کروسکال والیس و همچنین برای بررسی کلی از آزمون کای دو،  استفاده به عمل می آید.

کتابنامه

1.       آقازاده، محرم، 1380 ، «مقدمات مهارتهاي مطالعه و پژوهش» تهران، موسسه فرهنگي منادي تربيت.

2.       او پنهايم، ا. ان،1369 ، «طرح پرسشنامه و سنجش نگرشها» ترجمه مرضيه كريم نيا، ناشر آستان قدس رضوي.

3.       جان، بست . (1983) ، روشهاي تحقيق در علوم تربيتي و رفتاري. (1376) . (ترجمه حسن پاشا شريفي و نرگس طالقاني)، تهران: رشد.

4.       جهانسوز ، اميد و همكاران. (1382) . روش تدريس و اصول طرح درس. ويژه نامه علمي تخصصي معلمان تربيت بدني كشور دوره راهنمايي تهران: معاونت تربيت بدني و تندرستي .

5.       حسيني، سيد مهدي،1370، «راهنمايي تحصيلي و سيستمهاي مختلف آن» تهران انتشارات رشد.

6.       دفتر همكاريهاي علمي بين المللي وزارت آموزش و پرورش. (1376). آموزش و پرورش در جهان. خبرنامه شماره 11.

7.       زرين، ا. (1380). بررسي ميزان تحقق اهداف و فعاليت‌هاي آموزشي كلاس‌هاي آمادگي شهر اصفهان از ديدگاه مديران و مربيان اين مراكز، پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه اصفهان.

8.       سراج زاده ، غلامرضا ، (1382) . دوره مهارتهاي روش تدريس، اصهفان: تربيت معلم.

9.       سعيدي زاده، م. (1376). رابطه آموزش دوره آمادگي با رشد اجتماعي دانش آموزان پايه‌هاي اول و دوم مدارس دولتي شهر اصفهان، پايان نامه كارشناسي ارشد، دانشگاه تربيت مدرس.

10.    سيف، سوسن و همكاران. (1373). روانشناسي رشد: تهران: سمت.

11.    سيف، علي اكبر، 1376«روشهاي يادگيري و مطالعه» تهران، انتشارات دوران.

12.    شاتو، ژان. (1983). مربيان بزرگ. ترجمه غلامحسین شكوهي. 1369. تهران: دانشگاه تهران.

13.    طرح كليات نظام آموزش و پرورش جمهوري اسلامي ايران، ستاد اجرايي تغيير بنيادي نظام آموزش و پرورش، 1366.

14.    عطاران، محمد. (1368). آراء مربيان بزرگ مسلمان در باره تربيت كودك. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي وزارت آموزش وپرورش.

15.    كاردان، علي محمد، ]و ديگران[،1374، «فلسفه تعليم و تربيت» (جلد اول)، دفتر همكاري حوزه و دانشگاه، چاپ دوم.

16.    كرلينجر، فرد،ان. (1986) . مباني پژوهش در علوم رفتاري. (ترجمه حسن پاشا شريفي و جعفر نجفي زند) . (1374) تهران : آواي نور .

17.    كنت ان راس و لارس، ماهلك،1372، «برنامه ريزي كيفيت آموزش» ترجمه سعيد بهشتي، ناشر چاپار، تهران.

18.    نقيب زاده، عبدالحسین. (1368). نگاهي به فلسفه آموزش و پرورش. تهران. كتابخانه طهوري، ويرايش سوم. نقيب زاده 1374.

19.    هومن، حيدر علي . (1366) . پايه هاي پژوهش در علوم رفتاري. تهران: سلسله.

20.    هيلگارد ، اي.‌آر، اتكينسون، آر. ال. و آتكينسون. (1983). زمينه روانشناسي، ترجمه م. ن. براهني و ديگران. 1373. تهران: رشد.

21.    يونسكو، 1369،  «در جستجوي تدابير نو براي نظام جديد آموزش متوسطه در آستانه قرن بيست و يكم» ترجمه فرخ لقا رئيس دانا، مركز تحقيقات آموزش و پرورش.

22.    يونسكو،1369، «تفكر دربارة تحولات آينده در آموزش و پرورش» ترجمه محمدعلي اميري، تهران، انتشارات مدرسه.

 



[1] - critical period

2- Dived reicart

[3] - mussen

[4] - Pettit and Betes

[5] - peterson

[6] - Hilgard

[7] - رأی 647 جلسه شورای عالی آموزش و پرورش مورخه 29/2/1379

[8] - رأی صادره در جلسه شماره 647 شورای عالی آموزش و پرورش مورخه 29/2/1379

[9] - اهداف ذکر شده در جلسه شماره 647 شورای عالی آموزش و پرورش مورخه 29/2/1379 به تصویب رسیده و ابلاغ گردیده است.

[10] - گروه طرح و برنامه سازمان آموزش و پرورش استان قم، تاریخ 20/7/1385